Законот за даноците на имот ги уредува трите најважни локални даноци поврзани со недвижностите во Република Северна Македонија: данок на имот, данок на наследство и подарок и данок на промет на недвижности. Овие даноци директно влијаат врз сопствениците, купувачите и наследниците на имот.
1. Данок на имот
Предмет на оданочување
Данокот на имот е годишен данок што се плаќа за недвижен имот, освен за оние недвижности кои со закон се ослободени од оданочување.
Кој е даночен обврзник?
Даночен обврзник е физичко или правно лице – сопственик на имотот. Доколку сопственикот не е познат или не е достапен, обврзник може да биде корисникот или плодоуживателот. Кај имот во сосопственост, секој сопственик плаќа данок сразмерно на својот дел.
Даночна стапка и основа
Стапката на данокот на имот се движи од 0,10% до 0,20% од пазарната вредност на недвижноста. Висината ја утврдува советот на општината. Основата за оданочување е пазарната вредност, утврдена според пропишана методологија од овластен проценувач.
Ослободувања и олеснувања
- Имот во државна и општинска сопственост што го користат јавни органи
- Верски објекти и културно наследство
- Земјоделско земјиште што се користи за земјоделско производство
- 50% намалување за стан или куќа во која живее даночниот обврзник со семејството
2. Данок на наследство и подарок
Овој данок се плаќа при наследување или примање имот на подарок, вклучително и недвижности, парични средства и хартии од вредност, доколку нивната вредност ја надминува законски утврдената граница.
Даночни стапки
- Прв наследен ред – целосно ослободен од данок
- Втор наследен ред – 2% до 3%
- Трет наследен ред или несродни лица – 4% до 5%
Основата на данокот е пазарната вредност на наследениот или подарениот имот, намалена за долговите и трошоците што го оптоваруваат имотот.
3. Данок на промет на недвижности
Данокот на промет на недвижности се плаќа при секој пренос на сопственост на недвижен имот, со или без надоместок, меѓу физички и правни лица.
Кој го плаќа данокот?
По правило, даночен обврзник е продавачот. Сепак, во пракса најчесто со договор се утврдува дека данокот го плаќа купувачот, што е дозволено со закон.
Колкава е стапката?
Стапката се движи од 2% до 4%. Во Град Скопје, вообичаено изнесува 3% од пазарната вредност на недвижноста.
Кога не се плаќа данок?
- Прв промет на нов стан со пресметан ДДВ
- Наследување и подарување (се применува друг данок)
- Експропријација и пренос меѓу државни органи
- Внесување недвижност како влог во капитал на трговско друштво
Како се пријавува и плаќа данокот?
- Поднесување даночна пријава во рок од 15 дена од склучување на договорот
- Доставување купопродажен договор и имотен лист
- Проценка на пазарната вредност од надлежната општина
- Донесување решение за данок и уплата
- Запис на сопственоста во Катастар
Разбирањето на даноците на имот е клучно за секој што купува, продава или наследува недвижност. Навременото пријавување и правилната пресметка спречуваат казни и административни проблеми.
Доколку имате прашања или се соочувате со сложена даночна ситуација, препорачливо е да консултирате со адвокат или даночен советник кој ќе ви помогне да ги исполните вашите обврски правилно и навремено.
